صورت های فلکی

دب اصغر منزلگاه کوکب شمالی و فرقد

بتا خرس کوچک یا کوکب شمالی (Kochab) دومین ستاره پرنور در صورت فلکی خرس کوچک می‌باشد. است. این ستاره به همراه فرقد (گاما خرس کوچک Pherkad) از حدود سال ۲۰۰۰ پیش از میلاد تا سال ۵۰۰ میلادی نزدیک‌ترین ستاره‌ها به قطب شمال بود‌ند که به خاطر انحراف محوری کره زمین تغییر کرده است و در حال حاضر جُدَی ستاره قطبی می‌باشد.

يكی از صورتهای فلكی دايرةالبروج دلو می باشد كه شكلی است باستانی در آسمان و تحت نامهای گوناگون در آسمان شناخته می شود. اين صورت فلكی 	 صورت فلکی دلو(آب ریز)نمايشگر مردی است كه از كوزه ای آب می ريزد. در بسياری از اسطوره ها و افسانه ها، اين چهره گويای سيل و طوفانی جهانی، پيش از داستان سيل كتاب مقدس بوده است.

دهمین صورت فلکی بزرگ آسمان و از صورتهای فلکی دایره البروجی ، پائیزی بوده و درآن هنگام تقریباً در سر سو مقداری متمایل به جنوب و در جنوب غربی مربع فرس اعظم قرار دارد .

ستاره آلفا با نام سعدالملک (Sadalmelik) به معنای پادشاه سعادتمند از قدر 2.93 ، ستاره بتا با نام سعدالسعود (Sadalsuud) به معنای سعادتمندترین با سعادتها از قدر 2.87 می باشد و ظاهراً هر دو ستاره دارای یک درخشندگی و  اندازه هستند و به یک سو حرکت می کنند. ستاره گاما با نام سعد‌الچیپا (ظاهراً به معنای ستاره شناس اشیاء ناپیدا) و از قدر 3.84 است. ستاره دلتا با نام  یا Scheat و از قدر 3.25 می باشد ستاره زتا یک ستاره دوتایی با قدرهای 4.5 و 4.3، جدایی زاویه‌ای 2 ثانیه قوسی و دوره تناوب 856 ساله است.

مثلث تابستانی تشکیل شده از سه ستاره ی پر نور شب های تابستان که که این ستاره ها عبارت اند از: مثلث تابستانیستاره آلفای شلیاق، ستاره آلفای دجاجه و ستاره آلفای عقاب که سه راس این مثلث را تشکیل می دهند.
هر یک از این سه ستاره نام خاص دیگری نیز دارند.به آلفای شلیاق "نسر واقع یا کرکس نشسته یا وگا " ، به آلفای دجاجه "دنب - ردف" و به آلفای عقاب "نسر طائر یا کرکس پرنده" می گویند.

( توضیح: روش عمومی نام گذاری ستارگان این است که در هر صورت فلکی ، پرنورترین ستاره با حرف آلفای یونانی ، ستاره بعدی با حرف بتا و ... نامیده می شود . "مثلا: آلفا دجاجه یعنی پرنورترین ستاره صورت فلکی دجاجه ." البته حدود 200 ستاره آسمان ، اسامی خاص دارند که با هر دو نام شناخته می شوند ؛ تعداد زیادی از این اسامی ، فارسی-عربی هستند .)

نام لاتین این صورت فلکی Leo است. دوهزارسال‌پیش صورت فلکی ماه مرداد بوده است. این صورت فلکی در فصل بهار در نیمکره شمالی ودر پاییز در نیمکره جنوبی قابل مشاهده‌است. نقش آسمانی شیر (به عربی: اسد) جزو صور معدودی است که به نام خود شباهت زیادی دارند.
شیر - اسد - Leo
«اسد» در زمان مصر باستان هم از تقدس ویژه‌ای برخوردار بوده‌است. این تقدس به طغیان سالانهٔ نیل و قرار گرفتن خورشید در صورت فلکی اسد مربوط می‌شده، چه این طغیان برای باروری زمین اهمیت حیاتی داشته‌است.اسطورهٔ این صورت فلکی زیبا و درخشان به رنج اول هرکول- قهرمان افسانه‌ای یونان- مرتبط می‌شود. هرکول در ماموریت اول خود موظف بود شیری را که در روستای نِمیا (Nemea) موجب آزار و اذیت اهالی شده بود و به شیر نِمیا هم معروف بود، از بین ببرد.در عین حال کاری که هرکول انجام داد به وسیله «گیل گمش» خدای خورشید انجام گرفته بود، برخی می‌گویند که ارتباط این صور فلکی با خدای خورشید حاصل انطباق این صورت فلکی درمنطقه البروج بابلی با انقلاب تابستانی است. صورت فلکی اسد در تاریخ مصر، جایگاه طلوع خورشید پس از آفرینش آن (در نزدیکی ذنب الاسد) می‌باشد و از این رو به آن خانه خورشید نیز می‌گویند.

نام یک صورت فلکی در نیمکره جنوبی آسمان که به عقرب شباهت زیادی دارد. کمتر صورت فلکی ای را می توانید بیابید که همچون صورت فلکی عقرب نامشصورت فلکی عقرب - کژدم با مسمی باشد . این صورت فلکی در سرزمینهای  شمالی در پایین آسمان دیده می شود ، اما در سرزمینهای جنوبی  میان صورت فلکی میزان و قوس ، عقربی به وضوح در آسمان دیده می شود . بنابراین تعجبی ندارد که صورت فلکی عقرب یکی از قدیمی ترین صورتهای فلکی به شمار می آید که انسان از حدود 5000 سال قبل از میلاد آن را با این نام شناخته است . هنگامی که این صورت فلکی در شرق طلوع می کند ، صورت فلکی جبار ، در غرب از نظرها ناپدید می شود . انسان چنین تصورمی کند که جبار ، شکارچی آسمان می خواهد از سر راه عقرب کنار برود . بر اساس افسانه ای یونانی عقرب به فرمان الهه " آرتیمیس " جبار را نیش زد و به قتل رساند . می گویند از آن زمان جبار که به شکل صورتهای فلکی به آسمان انتقال یافته است ، از تمام عقربها چنان نفرت دارد ، که به محض طلوع صورت فلکی عقرب در شرق ، بلافاصله در زیر خط  افق غربی آسمان ناپدید می شود . گر چه این صورت فلکی با شکوه هرگز  به طور کامل دیده نمی شود و به اصطلاح در ماورای افق قدم نمی گذارد ، ولی به هر حال ستاره اصلی آن قلب العقرب – عقرب " انتارس " ( ariadne ) سرخ رنگ ، از اروپای میانه به خوبی قابل مشاهده است . این ستاره به اصطلاح یک غول قرمز ، و به عبارت دیگر خورشیدی در حال مرگ است . قطر این ستاره حدود 700 بار از قطر خورشید بزرگ تر است .

صورت فلکی سگ بزرگ
صورت فلکی سگ بزرگ (کلب اکبر)

در آسمان زمستان، صورت فلکی شاخص بعد از صورت فلکی جبار، صورت فلکی سگ بزرگ (کلب اکبر) است که یافتنش هم ساده است. در این مقاله سعی شده است تا کاربران عزیز هرچه بیشتر با این صورت فلکی و نحوه رصد آن آشنا شوند.

نقشه صورت فلکی سگ بزرگ (کلب اکبر) را در اینجا مشاهده کنید.

صورت فلکی سگ کوچک
صورت فلکی سگ کوچک

یکی دیگر از سگهای شکارچی (صورت فلکی جبار) صورت فلکی سگ کوچک (کلب اصغر) است که در مجاورت صورت فلکی کلب اکبر قرار گرفته است. این صورت فلکی جزو صورتهای فلکی کوچک آسمان است که ستاره شعرای شامی پرنورترین ستاره این صورت فلکی است. شعرای شامی هفتمین ستاره از حیث نورانیت است.

ذات‌الکُرسی، خداوند کرسی یا Cassiopeia
ذات‌الکُرسی، خداوند کرسی یا Cassiopeia

ذات‌الکُرسی، خداوند کرسی یا Cassiopeia،  از پیکرهای آسمانی است که در نیم‌کره شمالی زمین دیده می‌شود.

این پیکر آسمانی بهترین نقطهٔ شروع برای یافتن ستارگان در پاییز است. پنج ستارهٔ اصلی در آن، مانند حرف W کنار هم قرار گرفته‌اند و با اینکه هیچکدام روشنتر از قدر اول نیستند به راحتی می‌توان شکل W یا M را مشاهده کرد. درخشانترین ستارهٔ ذات الکرسی ستارهٔ صدر (Schedar) در راس غربی W واقع است. اگر از ستارهٔ میانی W یعنی گاما-تخت‌نشین، خطی فرضی را به صدر وصل کنیم و آن را ۱۰ برابر فاصلهٔ دو ستاره امتداد دهیم به پیکره بزرگ فرس اعظم یا اسب بالدار می‌رسیم. ستارگان اصلی آن مربع بزرگی را می‌سازند که مربع فرس اعظم نامیده می‌شود و قدر ستارگان آن کمتر از قدر اول است. در یک شب تاریک برای امتحان تیزبین بودنتان می‌توانید ستارگان درون آن را بشمارید که به بیش از ۱۲ تا هم می‌رسند.

 

 اسب بالدار - فرس اعظم (Pegasus)
اسب بالدار - فرس اعظم (Pegasus)

چهار ستاره ی دیگر بالاتر از ذات الکرسی نشاندهنده ی مربع بزرگی هستند، به نام "اسب بالدار" یا  "فَرَس اَعظَم" . مانند تمامی صورفلکی های پاییزی، اسب بالدار نیز شباهت کمی به اسب اساطیری بالدار دارد (همان پگاسوس اسب بالدار هرکول)

 

این صورت فلکی را معمولاً از روی چهارگوش بزرگ آن می‌شناسند البته تنها سه ستاره در سه گوش از این چهارگوش به اسب بزرگ تعلق دارند و ستاره گوشه شمال شرقی یعنی سُرَّةالفَرَس متعلق به صورت فلکی زن برزنجیر است.

 

صفحه فیس بوک ما

Moon